Hup, de kerstboom buiten, de drie playmobilkoningen en hun kamelen weer in de doos. Eindelijk is de decemberinertie voorbij. Kwamen daarbovenop het verlammende zeikweer, waardoor een mens geen stap buiten zette, en vooral de dood van die kei van een collega Bruno Huygebaert, die mij en veel anderen erg diep heeft getroffen.

De somberte droop uit de jaaroverzichten, de analyses, de kerstessays in de krant. Je kon het niet oneens zijn met die langgerekte, morose klaagzang, maar het is zoals met kerstbûche: van teveel krijg je het zuur.

Sta op gij luie slapers

“’t Is tijd om op te staan” klinkt het al een tijd in radiospotjes voor Vacature. En op de eerste werkdag van het nieuwe jaar stond er een bijpassend gedicht in de krant, met als fris beginvers: “Aan al wie iets doet”. Ja, het is reclame en er zal wel een fors doorrekenende trendwatcher achter zitten, maar ik ben blij met dat appèl aan u en mij, aan elk van ons. Om het leven weer een beetje zelf in handen te nemen en iets te ondernemen.

Ik voeg daar aan toe: en niet te wachten op “hogerhand” en “bovenaf”. We zijn daar nochtans goed in, in het projecteren van onze eigen frustraties en ons eigen mosseldom op de incompetente manager, de overbetaalde consultant, de luie collega, de onmogelijke ex, de foute minister, en uiteindelijk altijd op Europa. Wel zo handig. Intussen blijven we zitten, verstijfd van de schrik om zelf iets te doen bougeren. Daarom vind ik dat Vacatureversje een aangename trap onder de kont.

Havel

Toen Vaclav Havel stierf, net voor kerst, heb ik nog eens een boekje met een aantal van zijn presidentiële speeches ter hand genomen. Het heet “De angst voor de vrijheid”. Als je de angst laat binnensluipen, ben je verloren, sprak hij. Er is in alle omstandigheden een klein plekje waar je jezelf kunt blijven. Moet blijven. Daar was Havel zelf het levende bewijs van. En hoe moeilijk dat was, bleek uit wat hij schreef over de manier waarop een totalitair regime de hersens en de woorden spoelt. Sluipend en subtiel, haast onmerkbaar, des te effectief.

Havel blikte ook in de toekomst. De angst voor het totalitarisme is vervangen door de angst voor “het gevaar van nationalistische conflicten via het gevaar van het verlies van sociale zekerheden tot het gevaar van een totale heerschappij van consumptie, commercie en geld”. Woorden van meer dan 20 jaar geleden, uitgesproken op de Salzburger Festspiele.

Stapje

Angst is een verlammende, slechte raadgever, die ervoor zorgt dat alles bij het oude blijft. En daar profiteren verdomme niet u en ik, maar precies die “hogerhand” en “bovenaf” van. Allicht is je speelruimte klein, maar manoevreren kan altijd. Er is nog nooit iemand beter geworden van zelfbeklag. En van wachten, wachten en nog eens wachten op betere tijden.

Aan goede voornemens genre “ deze doelstelling wil ik halen tegen die deadline” doe ik niet. Van zoveel verwachtingen krijgt een mens alleen maar meer het zuur, als het niet lukt. Maar wat er er mis mee om een keer een stap te zetten in een andere richting dan je gewend bent? Verander van job (kan ik iedereen aanbevelen), begin “voor uw eigen”, scheid nu eindelijk of ga samenwonen, schrijf een boek, spit uw tuin om en leg het groentenzaad klaar, koop zonnepanelen zonder subsidie. Opstaan! ’t Is al 2012.

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod