Al bijna twee weken ligt daar de Rena, gestrand op een rif in de Nieuw-Zeelandse wateren. Het megaschip helt vervaarlijk, meer dan 20 graden, en de stapels containers buigen door als te hoge torens van Lego.
Een kleine honderd containers zijn overboord geslagen. Een aantal bevatte halfgegaarde vleespasteitjes. Het strand ligt nu vol zilverkleurige verpakkingen. Commentaar van de producent: “Angel Bay producten staan bekend voor hun hoge kwaliteit, niettemin zijn ze nu oneetbaar geworden door de gebeurtenissen”.
Mensen zijn strandjutters. Op het Waddeneiland Terschelling barst er ook af en toe en container open in de branding. Enkele jaren geleden was de kust bezaaid met sportschoenen en bananen. Van die eerste heb ik er nu een paar in de kast staan.
In Nieuw-Zeeland zat er hout in de containers, dierenhuiden , melkproducten en ook giftig spul dat in de fik schiet bij contact met water. Wel zo handig om dat per schip te vervoeren. Meer dan veertig containers bleken leeg te zijn, toen de opruimers ze openmaakten. Logistiek foutje? De Rena verscheepte lucht van het ene continent naar het andere.
Racisme en milieuvervuiling
Rena is geen kleintje: 47.000 ton, 236 meter lang, 1368 containers aan boord. Eigendom van de Griekse(!) rederij Costamare, varend onder goedkope Liberiaanse vlag en bemand met wegwerp-Filipijnen. Onlangs waren er dubieuze inspecties aan boord, maar de Rena werd niet aan de ketting gelegd.
De kapitein is aangehouden. Hij zou eerder al op een haar na een botsing met een olietanker hebben gehad en is nu dus ziende blind op dat Astrolabe vulkanisch rif gevaren. De bemanning is naar verluidt weggevlucht. Gevreesd wordt dat de Kiwi’s, de Nieuw-Zeelanders, wraak zullen nemen op de Filipijnse migranten.
De schade is niet te overzien. Uit de Rena lekt olie, en geen klein beetje. Van duizenden zeevogels plakken de veren en de bekken dicht. En de vangst van zeevruchten is eraan. Ik zag op een internetfilmpje een lokale kaumatua, een tribale Maorileider, tussen de duizenden aangespoelde plastic flessen staan, aan de kust van de “Bay of Plenty”, de baai van overvloed. Hij wees naar zijn hart en zei: “Het doet hier pijn”.
Totempalen
In tijden van indignados en Occupy Wall Street kan ik geen beter symbool bedenken van wat er fout loopt dan die Rena. Laten we vooral niet doen alsof het ver-van-ons-bed is. Ik ben er zeker van dat er in die containers iets zit wat IK van plan was te kopen of te gebruiken. Een grondstofje, een dekseltje.
De slogan van MSC, die de Rena charterde, is “Around the world, every day, every moment”. Zolang we verwachten dat hier om de hoek àltijd àlles uit de hele wereld tegen belachelijke prijzen te koop is, dan kom je uit bij uitgebuite bemanningen, milieuvervuiling, racisme.
De Twin Towers zijn het symbool van trots en terrorisme. Die scheve containertorens op de kapseizende Rena zijn ook iconen. De wankele, verwrongen totempalen van de wereldwijde just-in-time.
Kristien Bonneure werkt voor www.cobra.be, de cultuurwebsite van de VRT
@Allen: reageren op deze blog impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
18/10/2011 om 12:49
In feite is het huidig mondiaal economisch-financieel systeem even dictatoriaal, monolithisch, onrespectvol, grof, (enz…) als het vroegere communistisch systeem. Het enige verschil is ‘individuele materiële welvaart’, dat dient als zoethoudertje waardoor wij het wat langer blijken uit te houden. Maar instorten, dat zal dit systeem zeker ook. Elk menselijk systeem, van zodra zo’n systeem een doel op zich wordt, stort ooit wel ‘ns in elkaar.
18/10/2011 om 13:26
Het overkomt mij niet vaak, maar ik ben het grosso modo eens met Mevrouw Bonneure.
Haar conclusie dat het bestaan en de inzet van de (in dezen, symbolische) Rena een gevolg is van ons eigen consumptiegedrag is onweerlegbaar. Ik tik dit op een PC van een Japans merk, maar ik ben er zeker van dat de totale afstand, die de onderdelen, die erin zitten, afgelegd hebben, meer dan de omtrek van de aardbol zal zijn. Wanneer we rondom ons kijken of een supermarkt binnenstappen, zien we te koop aangeboden goederen en beschouwen we dit aanbod als vanzelfsprekend. Nauwelijks iemand staat nog stil bij het onnatuurlijke hiervan of ten minste bij de inspanning die het gevraagd heeft om al deze dingen in onze nabijheid te verzamelen. De kosten op de middellange termijn beginnen stilaan duidelijk te worden, die voorbij de generatiehorizon tekenen zich ook vaagjes af, maar dat het ons duur te staan zal komen is ondertussen al wel helder…
Het wrange is dat te weiningen onder ons bereid zijn de enig mogelijke conclusie te trekken. We moeten ons gedrag veranderen. Ophouden het jaar rond aardbeien te willen. Ophouden toestellen af te danken voor hun tijd. Eisen dat een auto of een TV 15 of 20 jaar meegaat. Alleen, ook deze gedragswijziging zou gevolgen hebben.
Onze economie, onze tewerkstelling is gebaseerd op het tegemoetkomen aan de (artificieel gestimuleerde) consumptievraag. De Oosterweelverbinding vindt haar rechtvaardiging in het vergemakkelijken van het verkeer en dan in het bijzonder het vrachtverkeer, essentieel voor het vrijwaren van de Antwerpse haven en heel Vlaanderen en omstreken. Het Marshall-plan, waar onze (voorlopig nog) landgenoten hun hoop op gevestigd hebben als zoveelste “laatste redmiddel”, is er één waarin logistieke hubs, dus transport en overslag, een belangrijke rol krijgen. De ontwikkeling van nieuwe technologieën, die de zgn. kenniseconomie moet voeden, is er ook één die grondstoffen, halffabrikaten en onderdelen vanuit de hele wereld zal moeten combineren tot hoogwaardige, nuttige en betaalbare producten… U raadt al wat dit op het vlak van ontginning van ertsen of energieverbruik of transport met zich zal brengen.
De paradigma verschuiving zal er dus niet zonder slag of stoot komen.
18/10/2011 om 14:02
Het stukje van mevrouw Bonneure is een schets van het gevolg van onze levenswijze, waarvan anderen en veel hoger geplaatsten hebben besloten dat deze geglobaliseerd moet zijn.
Het zij zo; aan dergelijke machten is toch niet te ontsnappen. De “Indignados” die overigens volledig mijn simpathie krijgen, zouden om deze situatie aan te klagen nog enige kilometers verder mogen marcheren. Ik vrees echter dat zij (en wij) het met enige bemoedigende schouderklopjes zullen mogen doen om vervolgens, een illusie armer, naar huis terug te keren.
Mijn verzet heb ik ondertussen vastberaden opgebouwd: mijn kippenpasteitje, dat ik veruit verkies boven een runderpasteitje, komt van het nabij gelegen neerhof van waar ik bij het prille ochtendgloren de haan zo viriel hoor kraaien, dat ik met een lichte vorm van gewetenswroeging een van kippetjes verorber
Ik troost me dan maar met gedachte dat mijn pasteitje aan de globalisering is ontsnapt.
20/10/2011 om 14:48
Een zeldzame bijdrage én reacties die de dagelijkse betekenisloosheid van de meeste berichtgeving en stukjes overstijgen.