De aandachtige lezer zal opmerken dat ik hier enkele maanden geleden een stukje schreef onder de titel “Weg met het internet”. Et alors! Ik ben godallemachtig in die mate beïnvloed door het internet, waar je zwart naast wit vindt, dat ik tegelijk a en –a kan geloven.

Miljarden nullen en enen

In het februarinummer van mijn nachtkastblad Science staat een interessante rekensom. De informatieberg op deze planeet is 295 exabytes hoog. Eén zo’n exabyte is een miljard gigabytes. Ik laat de tussenliggende tera- en petabytes even voor de nerds. Voor de digibeten: met al die informatie op CD’tjes bouw je een steile Jacobsladder tot voorbij de maan, of, als je op aarde wil blijven, kun je heel China bedekken met een lasagne van 13 lagen boeken.

Bovendien, zeggen de wetenschappers, was in 2000 nog driekwart van de informatie analoog opgeslagen (van uw aangebrande videobanden tot de schriftjes van koning Boudewijn) en in 2007 94% digitaal. We sparen geen postzegels meer, maar nullen en enen.

Je kunt die informatie ook rondsturen, en daar gaan we pas echt loos. Die communicatiewolk is nog veel groter: 2 zettabytes (dat is 2000 exabytes) of in mensentaal: 175 kranten per persoon per dag gaan de wereld rond. Wat hebben we veel te vertellen, zeg.

Ketchup

“Hoe verandert internet je manier van denken” was de vraag van de organisatie Edge dit jaar, gesteld aan meer dan 100 alfa- en betawetenschappers. Het resultaat is een dikke turf met korte, verstaanbare artikels van nobele onbekenden, maar ook grote namen als Richard Dawson, Ai Weiwei en Brian Eno. En natuurlijk staan er mensen aan de klaagmuur.

Een greep: internet is een sociaal surrogaat, een virtuele wereld die je afkeert van de echte. Je moet een goeie neus voor rotzooi hebben (“crap detection”). Het altijd-aan-karakter is een aanslag op je zenuwstelsel. Het is teveel, te direct. Waar is de tijd en de ruimte om na te denken en te laten bezinken? Etcetera.

Judith Rich Harris vat het mooi samen: “Internet heeft iets van een fles ketchup. Eerst kwam er te weinig uit en dan opeens een veel te grote klodder”.

Voel die verbondenheid

Maar ik heb ook mooie, positieve en constructieve artikels gelezen. En die hadden bijna zonder uitzondering te maken met samenwerken en delen. Onafhankelijkheid was hét thema van de Verlichting, schrijft iemand, maar tegenwoordig zijn we, mens en machine, allemaal verbonden in een “socioversum”.

Nogal wat wetenschappers steken de loftrompet over Wikipedia, dat net z’n tiende verjaardag heeft gevierd. De encyclopedie-van-alles is van onderen uit gemaakt. Door een mondiale mierenkolonie. En door gestage zelfcorrectie is het allergrootste deel van Wikipedia gewoon… juist! Dat zeg ik niet, dat zeggen al die slimmeriken tegen Edge.

Eén van hen, een fysicus, heeft een leuk en lui experimentje gedaan. Hij zocht een antwoord op een vraag, en vond het niet. Maakte een nieuwe Wiki-pagina over z’n onderwerp en zette daar absoluut verkeerde dingen op. Wachtte een paar dagen en oogstte dan “de resultaten van de kaboutertjes”. Het wérkt , is z’n conclusie.

Wees genereus

Wetenschappers blij, maar ook filosofen. Eéntje ziet er een heruitvinding van de dialoog in. Samen denken op het web, met een nieuw soort openheid (maar ook een nieuw soort scepsis).
Veel auteurs hebben het over de gulheid in cyberspace. Je steekt bij niemand een briefje van 20 euro in de bus, maar je helpt, zoekt en steekt wel tijd in een mailvraagje van een halve bekende. Je geeft tips, zomaar voor niks. (Voor het gemak laten we het “altruïsme” van die vele azijnpissers op webfora maar achterwege, waar we hier gelukkig geen last van hebben dankzij een onversaagde Moderator).

We identificeren ons via sociale netwerken met nieuwe gemeenschappen, qua grootte te vergelijken met de stammen van onze voorouders. Het internet wordt dan een kampvuur, waarrond we verhalen vertellen en luisteren naar die van anderen. Ja, verzucht een antropologe in het boek, we geven onze privacy eraan, maar vroeger wist ook iedereen alles van iedereen…

Over de mobiliserende kracht van het net kunnen we kort zijn. Het is honderden miljoenen Arabieren en Perzen aan het wakkerschudden. Vorige week hoorde u ontploffende traangasgranaten en gillende mensen op het Parelplein in Bahrein in het ochtendnieuws, dankzij Twitter en Youtube.

En ontkoppel

Ik geloof alle positivo’s. Ik merk alleen op dat er nog wat digitaal braakland is. Dat er nog veel vrouwen en mannen niet méé zijn, in die vaart der volkeren. Een kwart van de Vlamingen heeft thuis geen internet.
Dat er gelukkig nog dingen niet gedigitaliseerd zijn. Wat ik droom, bijvoorbeeld.
En dat ik toch weer de dikste streep in het boek heb getrokken onder de zinsnede: “Verbinding maken is prachtig. Jezelf loskoppelen is subliem”. Goede raad van kunstenaar Paul Chan.

@Allen: reageren op deze blog impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod