“Mevrouw, ik denk niet dat wij hier nog een naam hebben”. Antwoord van een Afrikaanse vluchteling aan een journaliste van De Morgen die vroeg hoe hij heette, daar in de kou bij Brussel-Noord. Wat een hartverscheurende zin om te lezen bij m’n kop thee, in m’n warme keuken. Hij zindert al dagen na in m’n buik.
De trotse multiculturele klezmerband Oi Va Voi schreef daar jaren geleden een net zo hartverscheurend pijnlijk nummer over, door de ogen van een vluchteling. “They didn’t even ask my name. Just another refugee”. )
Als je alles kwijt bent, je geliefden, je familie, je vrienden, je geld, je kippen, je baan, je huis, je vaderland, je taal, dan kan het altijd nog erger: je bent pas echt uitgewist als je naam er niet meer toe doet.
Gecatalogeerd
Als je alleen maar een nummer bent. Op een formulier, in een computerbestand, of getatoeëerd op je onderarm.
Als je vooral in een categorie zit. Schrappen wat niet past:
· Nieuw aangekomen/in behandeling/uitgeprocedeerd
· Alleenstaand/koppel/gezin
· Vrouw/man
· <20 jaar/ >65
· Roma uit Kosovo/Servië/Macedonië/Slovakije/…
· Afghaan/Pathaan/Tadjiek/Oezbeek/Hazara/…
· Spreekt Engels/Frans/Duits/Russisch/Chinees/geen van deze
· Gezond/tbc/hiv/hepatitis/longontsteking/zwanger/…
Gegroepeerd
Politici voeren beleid ten behoeve van groepen mensen. Voor het sociologische gemak zijn wij allemaal opgedeeld in vakjes, dat snap ik wel. Ook bedrijven verdelen de wereld in doelpubliek of niet. Ik maak radio voor een groep mensen, liefst zo groot en zo verscheiden mogelijk maar toch: niet voor een Afghaanse nieuwkomer, want die spreekt geen Nederlands.
Toen er hier kleine baby’s in huis waren kregen we plotseling ongevraagd gerichte reclame. Ik was blij met de gratis luiers, maar ik vroeg me toch af: hoe is dat zo gelopen, dat de geboorte van een Belgje de machinerie van een multinational als Procter and Gamble aanstuurt? Ik had die gasten toch geen kaartje gestuurd? De naam van het kind deed er niet toe. Hij/zij was geboren, vulde een luier of acht per dag, bijgevolg was hij/zij een potentiële klant.
Genoemd
Intussen zijn mijn kinderen voor wie er écht toe doet -familie, school, vrienden, jeugdbeweging - individuen, met een karakter, een leeftijd, een geslacht, een naam.
Die naam hadden ze al toen ze nog niet geboren waren. Het was het eerste teken van erkenning, het belangrijkste in een mensenleven. Ik benoem jou, dus je bent er, je bestaat.
Denk aan de strijd die de ouders van doodgeboren kinderen hebben gevoerd om hen een naam te mogen geven. Ze zijn er maar kort geweest, maar ze zijn erkend. “Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven”, zei Gerard Reve.
Misschien wonen ma en pa ergens in de Sahel of in China, en registreren ze hun kind niet in het stadhuis, maar dan nog noemen ze het Aisha of Ping.
Misschien zeggen ze “eerstgeborene”, of Mohammed omdat dat moet, of Junior, bij gebrek aan inspiratie, of Georgine omdat oma zo heette, dat maakt allemaal niet uit. Het kind heeft een naam. En die houdt het levenslang.
Tenzij het er zelf van af wil. Mij best. Zolang het maar geen vrouw is die de familienaam van d’r man overneemt. Zo af en toe zie je in de krant nog wel eens staan: mevrouw Jan Dewulf is overleden, geboren Hélène Vanderputten. Onderweg van geslacht gewisseld?
Erkend
In medialand is er vaak discussie over namen noemen of niet. Het recht op privacy. Ik merk heel vaak twee maten en twee gewichten. De 33 geredde Chileense mijnwerkers hadden een smoel, een naam, een biografie. Idem dito voor hun 29 onfortuinlijke collega’s in een Nieuw-Zeelandse mijnschacht. Zij werden eveneens met naam en toenaam en pasfoto in de krant gekwakt.
Het is maar een kwestie van tijd voor er opnieuw mijnrampen gebeuren in pakweg het Donbass-bekken in Oekraïne of in China, maar ik voorspel: géén namen, géén gezichten. Te moeilijk, te ver, te veel… redenen genoeg. De toekomstige slachtoffers zijn nummer zoveel, in categorie zoveel.
Daarom ben ik blij om elke dag een naam aan te treffen in De Standaard. Zwart op wit: dit is Ekram Kassim, dit is Shil Khan. Met hun gezicht erbij, op foto. Dat de eerste 33 is en een vrouw uit Eritrea en de tweede een man van 29 uit Afghanistan, dat zal wel. Dat ze hier asiel komen vragen, al dan niet terecht, ok, waarvan akte.
Het belangrijkste is dit: ze hebben een naam, ze zijn er. Mensen van vlees en bloed. Nu weet ik wie de broeder is van wie ik hoeder (zou) moet (en) zijn.
@Allen: reageren op deze blog impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
05/12/2010 om 19:47
Ondanks de groeiende individualisering van de maatschappij heeft diezelfde maatschappij steeds minder aandacht voor het individu, zijnde de vleselijke en echte ‘Mens’, de persoon die geconfronteerd wordt met feiten die hij/zij helemaal niet verlangde te moeten ervaren.
Onder andere door de crisis, trouwens veroorzaakt door ons eigen globaal gehanteerde perfide systeem, geeft men allerhande drogredenen aan: er is geen regering, de speculanten jagen op ons, we moeten besparen …
De enigen die niet moeten besparen zijn de multinationals en andere instanties (banken …) die op de kap van iedereen hun winsten verder maximaliseren en hun belangen concentreren. Dit gebeurt ook hier, bij wijze van GDF Suez, bijvoorbeeld.
Stoppen die boel. Arresteren, die CEO’s! En opnieuw ervoor zorgen dat alle belangrijke stakeholders ook een maatschappelijk verantwoord beleid voeren.
05/12/2010 om 20:03
Beste Kristien,
Fijne blog en er “helemaal op”. Wat je geslachtsverwisseling betreft wil ik alleen maar delen dat dit hier in Zuid-Afrika nog altijd verplicht is. Bij het huwelijk wordt de vrouw de naam van de man opgedwongen. Eigenaardig genoeg komt geen enkele vrouw daartegen in opstand, en word ik zelfs raar aangekeken als ik daar een opmerking over maak.
En weet je wat het strafste is? Ze behouden zelfs ’s mans naam als ze van hem scheiden! Welke persoonlijke waardigheid heb je dan nog over?
Als je er ooit een radiorepo wil over maken, je weet me wonen
Baie groete!
05/12/2010 om 21:02
Hallo Kristien en lezers,
een vriend van mij is in 1993 gevlucht uit zijn land en hij is sinds 2002 Belg. Ik vertel niet over de problemen die hij daar en hier ondervond en ondervindt. Het is mij wel totnutoe onverklaarbaar dat zijn - echte - voornaam én naam die hij opgaf hier in België in 1993, naar het Russisch is verbasterd, zonder uitleg, niks aan te doen. Pittig detail is dat hij van de gevolgen van het Russische communisme is gevlucht. Ik weet niet waar de Belgische administratie het in zijn hoofd haalde. Groetjes en bedankt voor je bijdrage en groeten aan de lezers.
06/12/2010 om 11:22
Ik vind me terug in Peter zijn betoog, waar hij het heeft over de échte schuldigen voor de crisis: de CEO’s en de poliitiekers die maken dat die CEO’s verder hun ongebreidelde machtslust kunnen botvieren. Bonussen zijn weer hot, want politiekers zijn daar ook tuk op en zullen het nooit zover laten komen dat die uit de bovenlagen van de maatschappij verdwijnen. Ook: als men leest dat bvb. Electrabel 0,04% belastingen betaalt aan de Belgische staat, terwijl wij als electriciteits- en gasverbruikers meteen boetes moeten betalen als wij onze rekeningen een paar dagen te laat overschrijven.
Wat al die asielzoekers betreft: het moet toch stilaan duidelijk zijn welke mensen in aanmerking komen voor asiel. Maar zet aub al die andere profiteurs zsm terug over de landsgrenzen. Die hotels, die uitkeringen zijn faciliteiten die enkel kunnen ontsproten zijn uit het brein van onrealistische geesten. Laat aub Bart De Wever hier zijn gang in gaan, het zal voor de échte Belg eindelijk terug een houvast geven in een maatschappij die hij langzaam onder zijn voeten voelt wegzakken…
06/12/2010 om 18:16
Och, Woody Guthrie wist het al:
‘All they will call you will be deportees’
DEPORTEES
(by Woody Guthrie)
The crops are all in and the peaches are rotting
The oranges are filed in their creosote dumps
They’re flying ‘em back to the Mexico border
To take all their money to wade back again
Goodbye to my Juan, farewell Roselita
Adios mes amigos, Jesus e Maria
You won’t have a name when you ride the big airplane
All they will call you will be deportees
My father’s own father, he waded that river
They took all the money he made in his life
It’s six hundred miles to the Mexico border
And they chased them like rustlers,
like outlaws, like thieves
The skyplane caught fire over Los Gatos Canyon
The great ball of fire it shook all our hills
Who are these dear friends who are
falling like dry leaves?
Radio said, “They are just deportees”
Is this the best way we can grow our big orchards?
Is this the best way we can raise our good crops?
To fall like dry leaves and rot on our topsoil
And be known by no names except “deportees”
En kijkend naar Vlaanderen, zal het allicht nog lang duren alvorens ‘de mensen’ willen dat het goed is, voor iedereen, wereldwijd! Want het is (bijna altijd) de economie die ons allen verdeelt…
17/12/2010 om 10:43
Onze naam doet er niet toe. Een gehuwde vrouw die in de goede oude tijd geen kinderopvang had en dus niet kon gaan werken heeft nu geen inkomen. Ze wordt onvindbaar in de witte gids want alleen haar echtgenoot heeft een naam. Wel krijgt ze allerhande felicitaties voor haar gouden bruiloft al wordt er slechts een vruchtbaar huwelijk voor kerk en staat gevierd, een huwelijk zonder emoties, een huwelijk op papier. Toch één meevallertje : ze kan haar naam gebruiken als een alias. Ze krijgt wel nooit een antwoord op haar schrijven tenzij uit het buitenland, wat voor een volkje zijn wij ? Deze laatste vraag is gericht tot degenen die naar onafhankelijkheid streven. We hebben het hier nochtans heel goed, een eigen radio met ergerlijke reclame en over de muziek zullen we maar liever zwijgen. We hebben ook T.V.kabel zonder BBC World, zonder CNN, zonder ARD, wel een massa pulp.