Dit is het seizoen waarin de grond van mijn geliefde bossen stilaan toegedekt raakt met bladeren en bolsters. Het jaargetijde van de culturele oogst die van de takken dwarrelt. Ik kijk in de krant, zie de affiches op straat, blader door seizoensbrochures en voel een aangename koorts opkomen, l’embarras du choix.
Er zijn mensen die ongelukkig worden van die nog niet geziene voorstellingen, die stapel ongelezen boeken in de kast. “Later, als ik met pensioen ben”, zeggen ze dan bitter, wel wetende dat het er nooit van zal komen.
Kapitaal
Mij bezorgen al die onontgonnen kunstwerken een grote mate van voorpret. Ik beschouw ze als cultureel kapitaal op een collectieve bank, waar ik, gelukzak, af en toe een sommetje van kan opnemen. Sommige werken groeien, andere verminderen in waarde, en die koers heeft niets te maken met de werkelijke economie, noch met mode en hypes, alleen met mijn persoonlijke appreciatie en het tijdstip waarop ik er klaar voor ben of omgekeerd, klaar mee ben. Ik ken niets van wijn, maar ik vermoed dat een Megavinobezoeker ook zo denkt over zijn of haar gekoesterde kelder.
Keuze
Het mooie is dat ik de keuze heb, dat er zich een weids cultureel landschap ontvouwt als ik m’n neus nog maar buiten de deur steek. Wat een weelde. België, een voorschoot groot, heeft niet één, maar meerdere operahuizen met internationale renommee. Ik kan twijfelen tussen Die Entführung aus dem Serail van Mozart, de eerste opera die ik ooit zag, en Katja Kabanova van Janacek, één van m’n favoriete componisten. Allebei op dit moment mee te maken, in Antwerpen, Gent en Brussel, op loopafstand, by Jove!
Ik kan naar “Mayombe, meesters van de magie” gaan kijken, rituele objecten uit Congo in het museum M in Leuven, of naar de 14de eeuwse monnikenfantasieën in de Bijbel van Anjou. Ik ben benieuwd naar de harde Oost-Europese kunstwerken die Luc Tuymans heeft bijeengezocht voor Brugge Centraal. Maar ook naar “Om te lachen”, een expo in het Felicien Rops-museum in Namen, met sociale cartoons en fraai getekende blote achtersten, als ik de website mag geloven.
Ik zou kunnen gaan luisteren naar de wreed sensuele Marokkaanse Française Hindi Zahra, in de AB. Of naar de Tsjechische stemvirtuoze Iva Bittova in de Vooruit in Gent. Maar het eerste wat ik ga doen is de donker-Duitse schilderijen van Anselm Kiefer proberen te doorgronden, in het lege museum voor schone kunsten in Antwerpen.
Geen geld
En wat mag dat kosten? Ik betaal voor m’n kaartje voor die Mozart in Antwerpen 64,50 euro. Er zijn zelfs nog enkele plaatsen voor 14,50 en 22,50 euro, maar ik wil wel alles uitstekend zien.
64 en een halve euro voor een avond schitterende livemuziek, de inzet van een volledig orkest en een pak talentvolle zangers, een legertje technici achter de schermen, een vernieuwende regisseur die van de geestige clash tussen het Oostenrijks-Hongaarse en het Ottomaanse rijk een hedendaags Babel maakt op de scène, tja, dat vind ik goed besteed geld. ’t Is een kwestie van prioriteiten natuurlijk. Doe mij maar de la van de hobo, de rest van het orkest dat stemt, de dirigent die opkomt, en dan dat énige moment van ingekookte stilte voor de eerste noot weerklinkt en het doek opgaat. Smaken verschillen, maar ik vind het lekkerder dan een voorgerecht bij Oud Sluis. Denk ik (want ik kom daar nooit).
Opera ligt prijsgewijs aan de ene kant van het spectrum. Maar niet overdrijven: Lady Gaga en Elton John, binnenkort in Antwerpen en Brussel, zijn even duur.
Een tentoonstelling zal u zeker geen arm of been kosten: Museum M: 9 euro, Kiefer: een belachelijke 6 euro, Rops: een nog belachelijker 3 euro. Wie een beetje de promoties en de openingsuren in de gaten houdt, komt erin voor niks en niemendal.
Kindertheater is een goedkoop alternatief voor een middag Ketnetten en zeuren aan de kop van mama. “Brooddoos”, een voorstelling van Dimitri Leue, bij mij om de hoek in te zien in het cultureel centrum, voor de prijs van 6 euro. Daar kom je niet mee toe bij Studio 100.
En wie met geen stokken het huis uit te krijgen is, kan in de bib terecht voor een cultureel verantwoord dvd’tje: 1,25 euro leengeld.
Subsidies
Cultuur is niet te duur. Cultuur is namelijk gesubsidieerd. En dat hoort zo te blijven. De return on investment is groot, om een lelijke term te gebruiken. Niet alleen de cultuursector zelf leeft ervan, maar ook grote concentrische kringen errond. Als ik naar Antwerpen of Namen trek, dan drink ik daar een glas champagne of een kop thee, alnaargelang mijn stemming. Dan neem ik de tram, eet ik een hap, koop ik misschien nog een catalogus of een paar kousen.
Dus ja, ik kan de kramp verstaan waarmee “de sector” reageert op krimpende subsidies. Er is trouwens niets nieuws onder de zon. Uit een nest van culturo’s komende (organisatoren van expo’s en festivals, uitgevers van boeken) was het eerste woordje dat ik verstond wis en zeker… subsidies. Die eeuwig te laat en te weinig waren. En nog een constante is dat élke minister van cultuur altijd de boter gevreten heeft. Joke Schauvliege moet het niet al te persoonlijk nemen.
Rotverwend
Ik geloof anderzijds ook in de geweldige veerkracht en de creativiteit van cultuurmakers. Het resultaat is dat ik een lucky bastard ben. Onvoorstelbaar wat ik in Vlaanderen, Brussel en Wallonië allemaal kan horen, zien en lezen. Als u dat niet gelooft, ga eens naar de periferie van Europa, naar het oosten, het Midden-Oosten, naar Zimbabwe, naar de Amerikaanse midwest. Daar stélt de keuze tussen Mozart en Janacek zich niet eens.
Tralallera tralallera. Ik word daar net zo blij van als de harembaas Osmin. En kijk uit naar Die Entführung …
@Allen: reageren op deze blog impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
25/10/2010 om 11:33
Als ik met mijn rolstoel na het eten van de eettafel terug naar mijn kamer rijd, fluit ik dikwijls melodieën uit Die Entführung of anders uit peter en de wolf van Prokoviev. ( naam van de toondichter fout geschreven, slechts uit mijn herinnering ). Mijn voorkeur gaat dan naar de beginmelodie wanneer Peter het poortje van de tuin opent en vrij in de groene weide huppelt. Freud zou uit hetgeen ik zing of fluit mijn wensen kunnen afleiden. Ik ben niet jaloers op mensen die nu nog volop van kunst kunnen genieten. Ik heb nog altijd mijn herinneringen en er is voor alles een tijd.
25/10/2010 om 12:50
Subsidies, musea, keuze alom: magnifiek.
Maar Cultuur is op die manier teveel een instituut aan het worden … Een commerciële business is het ook al lang.
Echte Cultuur bestaat pas waar op een onbewaakt moment een persoon in een café of op een terrasje, of op straat, zijn of haar accordeon (of een ander instrument) bovenhaalt, zonder subsidies of commercie.
25/10/2010 om 12:52
Cultuur hoeft helemaal niet gesubsidieerd te zijn. Als alle cultuurliefhebbers bereid waren een eerlijke vergoeding te betalen voor de concerten of tentoonstellingen waar ze zo van genieten, en als België een meer ontwikkelde cultuur van privé-mecenaat had, zouden die subsidies niet nodig zijn. Bovendien zou de financiering eerlijker verlopen, en minder afhankelijk zijn van de ideologische keuzes & vriendjespolitiek die nu bepalen wie wel of niet geld krijgt.
Ik vind de negatieve vergelijking de VS trouwens misplaatst. Je vindt daar wel degelijk zowel Mozart als Janacek. Natuurlijk niet in elk boerengat, maar dat is in Europa ook niet het geval. Maar wat je daar meer dan hier hebt, is echte diversiteit, gedragen door artiesten & kunstliefhebbers die onafhankelijk van de overheid hun eigen ding doen.
25/10/2010 om 15:25
Cultuur hoeft inderdaad niet te duur zijn maar ze moet wel van iedereen zijn. Waarom laten we de culturele keuzes over aan een 20 tal ‘wijzen’ die een subsidie aanvraag moet goedkeuren en de koek moet verdelen. Onlangs in het antwerps theater wereld kwam dit nog pijnlijk naar boven als de nieuwe cultuur minister enkele beslissingen van haar voorganger moest bijsturen (geen subsidies voor 2 gelijkaardige theater groepen). Spijtig natuurlijk.
Aan de andere kant zijn er ook nog zoveel cultuur vormen onontgonnen. Een extreme vorm is misschien de internet cultuur daar wordt niets voor uitgetrokken. En hetzelfde verhaal zie je ook in de sport maar dan met een andere groep van wijzen.
Wat ik zou willen is dat ik zelf deze subsidies zou kunnen uitdelen. Hoeveel subsidies tussen sport en cultuur wordt er jaarlijks gegeven per inwoner en zou het zot zijn om dat bedrag ook door de inwoner zelf te verdelen. Vissen / schilder / snooker / muziekkant / … elke hobby dat je kan verzinnen maakt deel uit van onze cultuur. Ik durf wedden dat er binnen 100 jaar zal gesproken worden over hoe mensen websites ontwierpen en de culturele evolutie van web2.0.
Hoe komt het dat juist in deze sector zo conservatief wordt gedacht, alles moet blijkbaar met regels afgelijnd worden. Ik heb liever een cultuurcheck dat ik zelf kan uitgeven dan die wijzen. En natuurlijk kunnen we dat niet op 123 doen misschien met een overgangsperiode van 10 jaar zoals die andere responsabilisering.
In ieder geval zullen we dan met z’n allen weten waar het geld naartoe gaat. Toegegeven een ticket voor Mozart zal misschien 100 euro duurder worden maar ik denk dat ze bij de opera huizen ze je gerust een kortingsabonnement zullen geven ter waarde van je cultuurcheck waarmee je terug aan de normale prijs ticket
25/10/2010 om 15:27
Vorige post te snel doorgestuurd …
aan de normale prijs een ticket kan kopen. Dus al bij al blijft het een nul operatie met het effect dat de overheid zelf niet meer de verantwoordelijkheid moet nemen. De evaluatie diensten en commissies kunnen ontbonden worden die mensen kunnen andere taken van de overheid overnemen en de culturele clubs hoeven zich niet te verlagen tot bedelen bij de overheid.
Hopelijk inspireert dit enkele mensen.
25/10/2010 om 17:24
Ik zou graag de culturele rijkdom van België behouden. De besparingen die aangekondigd worden kunnen we compenseren door over de gewestgrenzen heen te werken. Ipv het Ballet van Vlaanderen bij de Vlaamse Opera te voegen, laat ze samenwerken met Charleroi Danse.
25/10/2010 om 18:15
Overal in Vlaanderen centrale dorpspleinen annex bomen voor schaduw en terrasjes verplichten, waar iedereen op zaterdagavond zijn ding mag doen.
26/10/2010 om 11:18
Zonder de huidige vormen van subsidiëring, maar op basis van een commerciëler systeem halen we nooit of te nimmer diezelfde kwaliteit. Alles aan de keuze van de burger overlaten heeft datzelfde effect. Een overheid kiest voor een evoluerende, vooruitstrevende maatschappij, gelukkig maar. In het cultuurlandschap, houdt dat in dat je bijvoorbeeld ook geld gaat investeren in vernieuwing, ook al komt daar in eerste instantie niemand naar kijken. Maar we moeten beseffen dat onze internationale culturele toppers van vandaag ook zo zijn begonnen. Nu nieuwe makers geen kansen geven, heeft zijn effect naar de toekomst.
In dit soort discussies wordt er altijd geschermd met de bekende gezichten, en nog liefst als ze nooit gesubsidieerd zijn. “Als die dat kan, waarom de rest niet?”. Hun zichtbaarheid wordt volgens mij verward met de realiteit binnen onze volledige culturele sector. In de meeste gevallen is een extra investering van overheidswege de enige manier om iets levend te houden. Tot slot kunnen we het effect van een brede, open en vooruitstrevende cultuurbeleving in ons landje niet overschatten. Investeren in cultuur is investeren in toekomstige welvaart.