’t Is overal iets en elke dag wat. Dag tegen tabak, monumentendag, dag tegen aids, dag van de klant, van het park, dag tegen tenenkaas en voor een vrij Tibet, en gisteren, 10 oktober: internationale dag van de geestelijke gezondheid. Voor of tegen geestelijke gezondheid? Da’s een moeilijke.
What’s on a woman’s mind?
“Ooit al ’n normaal mens ontmoet? En beviel ‘t?” vroeg Simon Carmiggelt zich af. De slogan, afgedrukt op spiegelend papier, heeft mijn hele studententijd aan de muur gehangen.
Vooruit, ik gun u een inkijk in mijn zieke geest: ik blijf erover dubben waarom de mensensoort verstoken is gebleven van een staart. Ja, die is weggeëvolueerd, ik weet het, maar het blijft toch jammer? Ik zou er zelf zo graag een lange hebben. En ik mag al eens fantaseren over de mogelijke kwispels van andere mensen. Decrem: iets als een fazant uit een Aalterse berm. Smet: een hyperkinetisch stompje. De Wever: een kale krul. Clijsters: blond en wuivend als van een Golden Retriever. Hallo, dokter Freud?
De eetstoornis van Winnie de Pooh
De samenleving gaat er zich mee bemoeien. De alledaagse gekte is becijferd. Volgens de christelijke mutualiteiten zijn 80.000 werknemers langdurig arbeidsongeschikt door geestesziekte, één afwezige werkmens op drie heeft het in zijn/haar kop. En dat kost een miljard euro. De CM heeft wel veel onder de mat “geestesziekte” geveegd: schizofrenie, depressie, stress of burn-out: allemaal één pot nat?
Er wordt vaak geschamperd over de pampersamenleving , de sociale hangmat die de jaren van wieg tot graf overspant en die weke burgers van ons maakt. Therapisme! Slachtofferitis! In stand gehouden door de trauma-industrie en de hulpverleningsbrigade!
Canadese kinderartsen hebben eens de “wetenschappelijke” criteria voor geestesziekten losgelaten op de bewoners van het Honderdbunderbos. Winnie de Pooh heeft ADHD en een eetstoornis, Knorretje kampt met veralgemeende angst, Iejoor is natuurlijk depressief. De ernstige analyse, door de auteurs zelf “research of the holiday kind” genoemd, was niet helemaal om te lachen.
Geluk en politiek
Nochtans: het stond al meer dan 2 eeuwen geleden in de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring : burgers hebben rechten: recht op leven, vrijheid en … het nastreven van geluk. En om die rechten te verzekeren zijn er regeringen. Daar klonk een echo van door in de septemberverklaring van Kris Peeters: “Als Vlaamse regering hebben wij de taak om de juiste voorwaarden te scheppen. De taak om het juiste kader te scheppen voor méér geluk.”
Ik geloof die mensen niet, ik vind het een schijnbekommernis. Want wat gebeurt er als je je echt niet goed voelt? Zoek het dan maar zelf uit, en vooral: betaal het zelf.
Neem nu de CM. ’t Zijn droevige cijfers waarachter droevige mensen schuilgaan, maar dat weerhield de CM er niet van om ludiek actie te voeren in het station met een ”gelukzak”. Er komt een campagne met een website: “Pluk je geluk”. Met tips als daar zijn: “Heb grip op je leven”, “Denk positief”, “Leef naar je doelen”. Met andere woorden: do it yourself.
Maakbare mens
Dergelijke goedbedoelde aansporingen werken meestal averechts. Lees eens het straffe boek (met een knullige titel) “De depressie-epidemie” van de Nederlandse wetenschapsfilosofe en psychologe Trudy Dehue. Ook inzake geestelijke gezondheid, schrijft ze, overheerst de vrije markt: je bent individueel vrij, maar ook verantwoordelijk. Je bent zelf “in charge”, en als je maar hard genoeg wil, dan genees je wel. Weg met de maakbare samenleving, hier komt het maakbare individu.
Psychotherapie
Ik pleit voor tijd, voor een uitgestoken hand, voor het vastpakken van iemand die op een zijspoor zit. Het is o zo makkelijk om een receptje voor antidepressiva te krijgen. Een snelle, individuele oplossing, goedkoop voor de patiënt, netjes vergoed door de ziekteverzekering. Hoewel de rekening voor de samenleving steil de hoogte ingaat.
Maar pillen alléén werken nooit. Dat zeg ik niet, dat zeggen dokters zelf. Mag ik dan eens vragen waarom psychotherapie niet wordt terugbetaald? Met een gemiddelde van 40 euro per uur is dit een luxe voor rijkelui met een zwak voor Woody Allen. Tenzij je op een gesubsidieerde wachtlijst wortel wil schieten moet je aankloppen bij een privétherapeut. Een mensencategorie waar geen erkenningen en kwaliteitslabels voor bestaan, vandaar geen terugbetaling. Het cirkeltje is rond. En laat dat nu net het soort cirkeltje zijn waar ieder mens uitwil. Ik zei het al, daar is tijd voor nodig. En een uitgestoken hand.
@Allen: reageren op deze blog impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
11/10/2010 om 01:51
Sterke blog, vind ik. Weinigen die sterk presteren zijn zo sterk als deze schrijfster om te willen inzien of te willen toegeven dat wie minder sterk presteert daarom niet minder is, of minder sterk.
11/10/2010 om 02:07
U ziet het niet verkeerd. In 1956 werd een mens nog gecolloceerd bij het niet begrijpen van dervingsverschijnselen na plots stoppen met barbituraten door een arts die bijgeroepen werd en niet op de hoogte was van al wat er gebeurd was. De collocatie was het enige middel om dure en ten onterecht vermoede langdurige behandeling mogelijk te maken. De staat moest dan betalen en de patient mocht het dan na een insuline-choque therapie van één maand, waar dan nog een hartprobleem uit voortkwam verder doen met de schande van krankzinnig verklaard te zijn. In 1983 kende men nog niet de gevolgen van het plots stoppen met Temesta. Zijn we er nu op vooruitgegaan nu ieder levendig kind rilatine krijgt ? Een discrete behandeling is nog altijd iets voor rijke mensen. Genoeg hierover ! Er is één troost : Als men het overleeft komt men er soms sterker uit. En intussen mogen werkende mensen verder betalen voor de stijgende onkosten die door het boven de grenzen van het draagbare stijgende uitpersen van mensen ontstaan zijn. Maar niet zagen, positief blijven en boven alles : tolerant.
11/10/2010 om 12:35
Geneeskunde is spijtig genoeg een “commercie” geworden. Mensen worden volgepropt met antidepressiva en er zijn wachtlijsten in de psychiatrie. Teveel eigenlijk, want niet zelden gaat het om “the right man/woman on the wrong place”. Mensen worden vaak onnodig opgenomen in ziekenhuisinstellingen, overbodig dus. Overbodig omdat een combinatie van GEPASTE en TIJDELIJKE medicatie en psychotherapie voor velen (niet voor iedereen) ideaal zou zijn en goedkoper voor de sociale zekerheid sic. de gemeenschap. Maar de macht van allen die belang hebben binnen die psychiatrische sector overheerst, meer nog dan in de niet-psychiatrische ziekenhuizen. Psychiaters lopen ten overstaan van hun collega’s - chirurgen weinig gevaar om vervolgd te worden, in tegenstelling tot diegenen die risicovolle operaties moeten uitvoeren, dag of nacht, weekend of hoogdag. Een consultatie bij een pychiater loopt qua ereloon snel hoog op en hij heeft dan nog maar enkel geluisterd en pillen voorgeschreven, risicoloos eigenlijk en snel verdiend.
De psychiaters en instellingen zijn de overwinnaars en Honoré Gepluimd en vele patiënten zijn de verliezers! En ik spreek uit ervaring want ik heb het meegemaakt met diegene die mij het dierbaarst is, maar zij had nog de moed om assertief te zijn, anders had ze mss. nog in de psychiatrie verbleven!
11/10/2010 om 12:53
Mevr. Bonneure heeft het uitermate mooi gesteld. Mijn dank aan haar voor het opnieuw onder de aandacht te brengen van een onderwerp waaraan iedereen lijkt voorbij te gaan. De sector van de geestelijke gezondheid in België moet zowat het slechts gereglementeerde zijn van heel Europa.
Mevr. Bonneure kaart heel terecht het gebrek aan kwaliteitslabels aan. Wist u dat in België iedereen zich psychotherapeut mag noemen? Iedereen mag een bordje voor zijn deur hangen en gebruik maken van de kwetsbaarheid van geesteszieke mensen en hen verleiden met allerlei behandeltechnieken gaande van (dure) snoepreisjes naar Kreta tot het masseren van de voetjes om beter te kunnen nadenken. Puur charlatanisme, waar niet tegen opgetreden wordt!
Wist u dat in België het beroep van psycholoog niet eens wettelijk gereglementeerd is? De titel is wel beschermd, maar voor de rest weet de psycholoog niet wat hij wel of niet mag doen. Nochtans worden onze psychologen goed gevormd. Een stevige universitaire opleiding, die goed wetenschappelijk onderbouwd is, aangevuld met een langdurige stage, maken dat psychologen een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan onze samenleving.
In het parlement liggen er wetsvoorstellen klaar om het beroep van de klinisch psychologen te reglementeren. Er is consensus hierover met de artsen. De politiek hoeft het enkel nog te bekrachtigen.
In het parlement liggen er wetsvoorstellen klaar om het beroep van de psychotherapeut te reglementeren. Het houdt in dat mensen zich pas psychotherapeut mogen noemen als ze een grondige, universitaire vooropleiding hebben genomen aangevuld met een specifieke therapie - opleiding. Een niet onbelangrijk kwaliteitslabel, mijns inziens. Opnieuw moet de politiek enkel daadkracht tonen.
We zijn benieuwd of de politiek het signaal van Mevr. Bonneure zal oppikken. De enige manier daartoe is dat de samenleving een forum creëert waarbij dergelijke mensen spreekrecht krijgen. Aan ons om hen te horen.
Koen Lowet
Voorzitter Vlaamse Vereniging van Klinisch Psychologen
11/10/2010 om 18:36
De toekomst wijst zichzelf wel uit. Vroeg of laat slaan de “gemiddelde” stoppen dermate door, dat wij met zijn allen zullen beseffen in hoeverre onze “gelukkige” leefwereld is verziekt. Er is inderdaad een groeiende prestatiedruk die ons verstikt. Steeds meer mensen (lees concurrenten) leven opeengepakt in een in een steeds kleiner wordende leefomgeving. Dit gekoppeld aan de verwoestende drang naar meer hebberigheid die wordt opgedrongen door de consumptiemaatschappij, zorgt voor een explosieve cocktail. Het vormt de perfecte voedingsbodem voor een aftakelende algemene geestelijke gezondheid. Nooit lagen de zelfmoordcijfers in Vlaanderen hoger, nooit gingen er meer anti-depressiva over de toonbanken. We worden dagelijks omringd door “concurrerende” soortgenoten, die allen even gespannen en in zichzelf gekeerd rushen van het ene naar het volgende nutteloze doel. Meestal doen we dit met zijn allen en dat maakt de zaak alleen maar erger ; bij mooi weer trekken we veel te talrijk naar de kust, in de week werken we veel te talrijk tijdens de kantooruren, bij concerten boeken we met z’n allen veel te snel en veel te talrijk veel te dure tickets, bij de koopjes wachten we ongeduldig veel te talrijk voor de winkeldeuren, voor de schoolpoorten of bij het toekennen van pakweg bouwgronden kamperen we veel te talrijk voor de ingang, in de rusthuizen wachten we met zijn allen veel te talrijk op dat beetje aandacht….
De mens heeft dringend nood aan minder drukte, een minder ongezonde, stresserende leefomgeving, minder indoctrinatie via allerhande lifestyle-magazines en interieurgidsen (die onbestaande prestatienormen opleggen), minder negatieve berichtgeving, minder communicatiemiddelen, minder medemensen, minder verkeer, minder vervuiling, minder verstedelijking, minder carrieredruk, minder kuddegedrag, minder competitie, minder hippe trends… Of om het in muzikale termen uit te drukken : de mens heeft nood aan een cello-concerto van Boccherini maar krijgt enkel harde House voorgeschoteld. Elkeen smacht (al dan niet via opgedrongen ideaalbeelden) naar een persoonlijkheid, een karakter of een uiterlijk dat eruit springt, liefst via een mengeling van de drie. Iedereen klauwt zich krampvastig vast aan de maatschappelijk opgelegde perfectie. De sterkste wielertoerist, de best voetballende zoon, de eleganst dansende dochter, de snelst sprekende kleuter, het intelligenste kind, de beste manager, de mooiste pastorijwoning, de laagste rente, de dunste hongerlijder of de dikste wereldleider… Nergens lees je nog een krant, hoor je nog het nieuws, zonder in cijfertjes vertaalde prestaties. Uitslagen allerhande, beursnoteringen, polls, kijkcijfertjes, bezoekersaantallen, prijsuitreikingen voor allerlei extremen (mooiste, grootste, snelste, meest bekeken…). De mallemolen heeft een niet aflatende rangschikking voor alles.
Bovendien zijn we door de verschrompelde wereld (via internet en andere moderne communicatie) niet meer in staat tot het ontdekken van iets nieuws voor onszelf. De hele wereld staat op Google Earth, alles is geschreven, gefilmd, verkend, gecomponeerd. Niks is nog verrassend, mysterieus, eenvoudig schoon. Vroeger was pakweg Capadocië een verre onbekende bestemming met gevaren voor elke avontuurlijke bezoeker, nu ziet de hemel er zwart van ballonnen vol toeristen, ooit was pakweg Costa Rica onbekend gebied, nu ben je “Jan Lul” indien je er nooit kwam… De musea staan vol van dure idiotie die men uit pure culturele armtierigheid “kunst” gaat noemen en waarvan de waarde in geld wordt uitgedrukt. De muziek is vandaag, op enkele uitzonderingen na, één grote leegte vol herkauwing. Het zijn maar enkele voorbeelden van waarom steeds meer mensen geen plezier meer beleven aan dit al te korte bestaan. Dat psychotherapie hierbij tekort schiet is maar best ook. Want ook dit ontsnapt niet aan de regel der commercie. Een luisterend oor voor afschrikwekkend veel geld per sessie is als liefde van een prostituée ; nep en triest. Laat deze twee kenmerken nou net niet datgene zijn waar “zielstreurende” mensen op zitten te wachten.
12/10/2010 om 03:39
Prachtige reactie van Jos Teugels !
12/10/2010 om 09:07
Psychische stress is alomtegenwoordig en van alle tijden. Het is ondenkbaar om aan alle betroffenen psychotherapie of psychische ondersteuning aan te bieden. In België zouden daarvoor 100.000 psychotherapeuten nog niet voldoende zijn. Antidepressiva zijn voor velen een godsgeschenk. Ze zullen in de toekomst ook verder verbeterd worden, samen met andere neuro behandelmethoden. Psychotherapie is een aanvulling in de marge, een hele dure aanvulling. Wat de erkenning van psychotherapeuten betreft : laten we het simpel houden, een “hoger diploma in een menswetenschappelijke richting”, universitair of niet-universitair, ibiedt voldoende garanties.
Het herkennen van allerlei therapie-opleidingen is onnodig en contraproductief, ze verworden onvermijdelijk tot een pure geldklopperij, waarbij de “psychotherapeut” zich gewoon inkoopt. Wie wil zien tot welke toestanden dit leidt, kijkt misschien eens naar Nederland, waar er honderden “opleidingen” zijn die slechts gemeenschappelijk hebben dat ze peperduur zijn en niet meer “opleiding” bieden dan je in een goed handboek zou kunnen vinden. Laten we bedanken voor deze karikatuur.
13/10/2010 om 11:01
@ Vanpeels : inderdaad, iedereen zal wel een stukje gelijk hebben. ook diegenen die waarschuwen voor geldklopperij of commercie.
Het “van alle tijden” zijn wil ik toch wel wat relativeren, en wijzen op de structurele oorzaken die Jos Teugels omschrijft. Medicatie en therapie is (hoe nodig ook, en daarom inderdaad perfect op zijn plaats in de sociale zekerheid) in nogal wat gevallen alleen maar het aanpakken van de gevolgen.